دیوار سبز

مروری بر معرفی، مزایا و سیستم آبیاری دیوار سبز

مروری بر معرفی، مزایا و سیستم آبیاری دیوار سبز

مقدمه: دیوار سبز (با نام انگلیسی: Green Wall) طی سالیان اخیر به عنوان تازه‌ترین روند رو به رشد در حیطه ساختمان سازی مطرح گردیده است، از گرین وال با سایر اسامی از قبیل دیوار گیاهی، دیوار زنده، دیوار زیستی، باغ عمودی و… یاد می‌شود، با این حال که به ارمغان آوردن و یا گنجاندن طبیعت در قالب خرده سازه‌های شهری چشمگیر به نظر می‌رسد، ولیکن، از سایر جهات اهداف و مزایای مشخصی نیز دارد.

ما در این مقاله قصد داریم به موضوعات ذیل بپردازیم:

  • معرفی دیوار سبز
  • مزایای دیوار سبز
  • سیستم آبیاری دیوار سبز
  • استفاده از دیوار سبز در روف گاردن

معرفی دیوار سبز (گرین وال)

دیوار سبز
دیوار سبز

دیوارهای سبز، نوعی سازه‌ عمودی به شمار رفته که عمدتاً با انواع مختلفی از پوشش‌های گیاهی پوشانیده شده و یا به عبارت دیگر، گیاهان طبیعی به آن متصل شده است. بدیهی است که گیاهان طبیعی و زنده در اینچنین سازه‌ها به بستری با شرایط متوسط جهت رشد و نمو نیاز دارند و این فضا به طور معمول شامل معدود المان‌های ابتدایی از قبیل خاک، سنگ و آب می‌باشد.

از آنجا که دیوارهای سبز محیط پرورش دهنده گیاهان زنده به شمار رفته‌اند، از سیستم آبیاری داخلی نیز بهره می‌برند.

برخی سهواً دیوار سبز و نمای سبز ساختمان را یکسان قلمداد می‌کنند. در حالی که این دو کاملاً با یکدیگر متفاوت هستند. نمای سبز ساختمان که از آن با عنوان تکیه گاه ساختاری نیز یاد شده، معمولاً با بالارونده پوشانیده می‌شود و این بالارونده‌ها ریشه در زمین دارند. در مقابل، دیوارهای سبز بستری آماده رشد و نمو گیاهان روی سطح یا ساختار هستند.

علاوه بر نکات فوق، نمای سبز بیرونی ساختمان معمولاً طی مدت طولانی تکمیل می‌شود. چرا که بالارونده پیروی مدت زمان طولانی‌تر یک دیوار را به طور کامل پوشش می‌دهد. ولکن، دیوار سبز ممکن است از قبل آماده باشد.

گرین وال امروزی پیروی سیستم هوشمند و فعال می‌باشد و با آنکه ظاهری مشابه دیوار سبز سنتی دارد، تا حدود زیادی با آن تفاوت دارد. از تفاوت‌های بارز گرین وال به سیستم هوشمند آن بازمی‌گردد. استفاده از فناوری هوش مصنوعی و تکنولوژی باعث گردیده تا گرین وال در خدمت اهداف بزرگ‌تری باشد. بدین رویه، می‌توان ویژگی‌های گرین وال هوشمند را برنامه ریزی و خودکار نمود و یا در مراحل بالاتر، به اثربخشی آن افزود.

مزایای دیوار سبز

دیوار سبز
دیوار سبز

علاوه بر فواید بصری و بیوفیلیک، دیوارهای سبز به لطف ترکیب گردش هوا، شرایط مناسب جهت رشد و نمو گیاهان و همچنین، تکنولوژی قادرند هوا را تصفیه نموده و رطوبت محیط را در حد تعادل حفظ نمایند.

نخستین تاثیر و مزیت دیوارهای سبز متوجه زندگی بشر است. چرا که ذات بشر تمایل دارد در طبیعت باقی بماند و رو آوردن عناصر طبیعی در فضاهای درون شهری باعث می‌گردد انسان شاداب‌تر و هوشیارتر شود. این موضوع تحت عنوان “بیوفیلیا” نیز شناخته شده است.

همچنین، مطالعات ارتباطی میان طبیعت و کاهش اضطراب و خستگی روانی پیدا کرده است. این بدان معناست که نوعی واکنش خودکار باعث می‌گردد تا بدن هنگام مشاهده عناصر طبیعی مانند دیوار سبز از تاثیرات مخرب ناشی از اضطراب و استرس بکاهد.

دومین مزیت دیوارهای سبز جزء مزایای بصری به شمار می‌رود. خرده طبیعت جا گرفته در قطعات پیمانه‌ای دیوارهای سبز در میان عناصر سفت و سخت آجری و بتونی شهری نقش موثری دارد.

سومین مزیت دیوار سبز مقرون به صرفه بودن آن است. دیوارها و نماهای سبز بیرونی سازه‌ها قادرند از دمای کلی ساختمان به خصوص در مواقع تابش مستقیم نور خورشید بکاهند. و در عین حال، قادرند از فرار حرارت مطبوع ساختمان در طول زمستان کاهش دهند. این موضوع درباره انرژی مصرفی و سر و صدای شهری نیز صادق است.

سیستم آبیاری دیوار سبز

آبیاری دیوار سبز
آبیاری دیوار سبز

دیوارهای سبز عمدتاً از سیستم آبیاری چرخشی بهره می‌برند. در چنین سیستمی منبع آب مخزن آبیاری است که به دو صورت کنترل از راه دور و یا به طور مستقیم، زیر دیوار سبز قرار می‌گیرد.

مخزن آبیاری به طور دستی و منظم پُر می‌شود تا آب کافی و مورد نیاز گیاهان طبیعی دیوار سبز را تامین نماید. آب از سوی مخزن پمپ شده و به یک نسبت مابین گیاهان توزیع می‌شود.

گرانش، آب اضافی را به سمت پایین می‌کشد و زهکشی، آب مازاد را در پایین دیوار جمع نموده و مجدداً وارد مخزن آبیاری می‌کند. این آب بارها و بارها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

با این حال، سیستم آبیاری قطره‌ای نیز در بسیاری از دیوارهای سبز حال حاضر دخیل می‌باشد.

استفاده از دیوار سبز در روف گاردن

دیوار سبز در روف گاردن
دیوار سبز در روف گاردن

روف گاردن، یکی از سازه‌های ارگانیک و طبیعی روز شمرده شده که معمولاً در فضای پشت بام و یا حتی محوطه حیاط نیز اجرا می‌شود. این فضای سبز اصلی‌ترین فضای ارگانیک شهری شناخته شده و دیوار سبز قادر است به عنوان مکمل در آن اجرا شود.

در حالی که برخی افراد تمایل دارند از بالارونده به عنوان نمای سبز بیرونی سازه بهره ببرند، ولکن تاثیرات مخرب آن باعث گردیده تا بسیاری از طراحان و معماران اجرا و نصب دیوار سبز را در قالب جایگزین توصیه و پیشنهاد نمایند.

چرا که بالارونده‌ها به دلیل نوع پوشش گیاهی مکنده بوده و ممکن است بعدها به ساختار دیوارهای سست سازه‌ها آسیب بزنند. این در حالی است که پروسه تخریب سازه پس از مدت طولانی به دلیل رشد بالارونده‌ها دچار مشکل می‌شود. به همین دلیل است که بسیاری از طراحان و معماران ترجیح می‌دهند از دیوار سبز به عنوان سازه ایمن و سالم استفاده نمایند.

بدیهی است که امتیازات و محاسن قابل تامل دیوارهای سبز هوشمند به خوبی با روف گاردن هماهنگ می‌باشد. و می‌توان از گرین وال‌ها در راستای سبک معماری سبز و در جهت فضاهای ارگانیک مشابه نظیر بام سبز استفاده و بهره برداری نمود.

آشنایی با روف گاردن

آشنایی با روف گاردن

آشنایی با روف گاردن

روف گاردن (Roof garden)، تکنولوژی مدرن طراحی بام می باشد و به باغچه ای می گویند که بر روی بام طراحی می شود و در کنار ایجاد زیبایی، مزایای دیگری نیز برای محیط زیست فراهم خواهد کرد. یکی از مهم ترین مزایای روف گاردن یا باغ در بام، میزان نور آفتابی است که در طول ساعات روز دریافت می کند و می تواند محیطی دنج و خصوصی برای استراحت، پذیرایی و پرورش گیاهان فراهم کند.

آشنایی با روف گاردن
آشنایی با روف گاردن

نحوه طراحی و اجرای روف گاردن

به هر نوع از فضای سبز که بر بام ساختمان ها ایجاد شود، روف گاردن یا باغ بام می گویند. عناصر با اهمیت در اجرای روف گاردن شامل پرگولا، آلاچیق، گل و گیاهان و آبنما و می باشد. به دلیل عدم وجود حیاط و فضای سبز در بیشتر آپارتمان ها،  طراحی آن می تواند برای ساکنان آپارتمان بسیار جذاب باشد.

آشنایی با روف گاردن
آشنایی با روف گاردن

۱)برای آغاز طراحی و اجرای روف گاردن می بایست مساحت پشت بام اندازه گیری شود و فضایی برای ساخت باغچه ها در نظر گرفته شود.

۲)پیش از انتخاب نوع گیاه برای کاشت، باید به مقاومت گیاه در برابر شرایط جوی و اندازه ی ریشه های آن توجه کرد.درخت کاج، به دلیل سبز بودن در اغلب سال، انتخاب مناسبی جهت کاشت در روف گاردن در هر محیط جوی است.

۳)جهت ایجاد زیبایی بیشتر در باغ، تغییر کف بام با سنگ های مختلف اقدام مناسبی است. وجود آبنماها و صدای آب روان می تواند موجب ایجاد آرامش در فضای روف گاردن خواهند شد.

۴)در مرحله ی بعد طراحی، نوبت به طراحی پرگولا یا یک آلاچیق زیبا می رسد. پرگولا یا آلاچیق موجب ایجاد فضایی می شود که ساکنان آن در هر ساعت از روز و در هر شرایط آب و هوایی می توانند در باغ بام از نور شدید خورشید یا حتی بارندگی در امان باشند. سپس می توانید مبلمان مورد نظر خود در روف گاردن قرار دهید.

۵)در صورتی عدم وجود بام مناسب برای طراحی در ساختمان، می توان از طراحی تراس سبز نیز بهره برد و با کاشت گیاهان و همچنین طراحی دیوار سبز، محیطی زیبا و دلنشین ایجاد کرد.

آشنایی با روف گاردن
آشنایی با روف گاردن

۶)طراحی سیستم آبیاری باغ بام، یکی از اصلی ترین نکاتی است که موجب می شود زیبایی روف گاردن شما دائمی باشد. امروزه وجود سیستم های آبیاری اتوماتیک، در زمان های مشخصی به آبیاری درختان و گیاهان موجود در باغ شما می پردازند.

عملیات ایزولاسیون روف گاردن

از مهم ترین موارد در طراحی روف گاردن ، اجرای مناسب ایزولاسیون است، توسط ایزولاسیون امکان ایجاد مرزی وجود دارد که می تواند مانع عبور آب به زیر باغ بام شود. با توجه به ابعاد روف گاردن می توان موادی مناسب برای عملیات ایزولاسیون تعیین کرد.

شیوه ی زهکشی در روف گاردن

علاوه بر اهمیت ایزولاسیون مناسب، عملیات زهکشی نیز در اجرای روف گاردن بسیار با اهمیت است.زیرا موجب حفظ تندرستی ریشه گیاهان شده و در نحوه ی هدایت آب اضافه به لوله های خروجی از باغ بام نیز تاثیر گذار است. در صورت عدم نصب لوله ی مخصوص دفع آب مازاد، استفاده از لوله های مخصوص به آب باران نیز امکان پذیر است. حتی بهره گیری از مصالح خاص و روش های مختلف، برای زهکشی متمرکز به شیوه ی گسترده نیز می تواند انجام گیرد. این روش توسط لایه های مخصوص زهکش روف گاردن اجرا خواهد شد.

اجرای  فیلترینگ

در فیلترینگ،  از ورود املاح خاک به لایه های زیرین روف گاردن ممانعت به عمل می آید. اجرای این عملیات به وسیله ی لایه ای از الیاف انجام می شود. در صورت عدم اجرای عملیات فیلتریک در روف گاردن، تغییر در بافت خاک مشاهده می شود و مسیر های زهکشی آن مسدود می شوند. بنابراین اجرای فیلترینگ دارای اهمیت بسیاری می باشد.

طراحی پرگولا و یا آلاچیق

به دلیل محدودیت هایی که در اتصال پرگولا یا آلاچیق به ساختمان وجود دارد و به دلیل بالا بودن نیروی بادی که به باغ بام وارد می شود، ساخت پرگولا یا آلاچیق هایی که مخصوص روف گاردن باشند اهمیت زیادی دارد و امکان استفاده از آلاچیق هایی که بر روی زمین نصب می شوند، وجود ندارد.

آشنایی با روف گاردن
آشنایی با روف گاردن

نورپردازی در طراحی روف گاردن

نورپردازی عنصری بسیار مهم در طراحی روف گاردن است که می تواند موجب جلوه ی بیشتر زیبایی نقاط مختلف آن شود. با نورپردازی صحیح می توان بر ورودی و خروجی این فضا تاکید کرد. همچنین می توان در اطراف فضای نشستن و مبلمان، لامپ های ریسه ای قرار داد تا فضای نشستن متفاوت تر و صمیمانه تر شود. نورپردازی باغ بام باید به نحوی باشد که استفاده از آن در شب نیز ممکن باشد.

آشنایی با روف گاردن
آشنایی با روف گاردن

مزایای روف گاردن

  • ایجاد تاثیر مثبت بر آب و هوا و کاهش میزان آلودگی
  • ایجاد عایق صوتی در برابر آلودگی صوتی
  • کاهش میزان گرما در فصول گرم و سرما در فصول سرد سال
  • تصفیه گرد و غبار موجود در هوا
  • افزایش عمر ساختمان
  • جلوگیری از اتلاف انرژی
  • ایجاد زیبایی و آرامش بصری
  • ایجاد تنوع در طراحی
  • افزایش اکسیژن و کاهش دی اکسید کربن موجود در هوا
  • ایجاد فضایی زیبا و مطبوع برای ساکنان به دلیل وجود روف گاردن
آشنایی با روف گاردن
آشنایی با روف گاردن

تفاوت روف گاردن و بام سبز

در بسیاری از موارد از اصطلاح بام سبز برای روف گاردن یا باغ بام استفاده می شود اما این دو مورد دارای تفاوت هایی هستند. بام سبز به بامی می گویند که در آن از امکاناتی برای حفظ محیط زیست استفاده می شود. به طور مثال در بام سبز از عناصری مانند سلول خورشیدی سیستم جمع آوری بارش ،توربین بادی و… استفاده می شود. در راستای تبدیل روف گاردن به بام سبز، افزودن تاسیساتی دیگر به آن الزامی است تا توسط آن، از انرژی های تجدید پذیر و آب های بارندگی استفاده شود.